NAJLEPSZE APLIKACJE I STRONY DO PROGNOZY ZORZY W PÓŁNOCNEJ NORWEGII. PRZEWODNIK MEN OF SEA PO PÓŁNOCNEJ NORWEGI. CZĘŚĆ 2
NAJLEPSZE APLIKACJE I STRONY DO PROGNOZOWANIA ZORZY W PÓŁNOCNEJ NORWEGII
Po pierwszej części naszego Przewodnika po północnej Norwegii pt. JAK PROGNOZOWAĆ ZORZĘ POLARNĄ W PÓŁNOCNEJ NORWEGII? chcemy podać więcej konkretnych i praktycznych informacji o prognozowaniu zorzy polarnej.
Jak sprawdzać zorzę w Tromsø, Kvænangen i na Spildrze?
Osoby wybierające się zimą do Tromsø lub północnej Norwegii bardzo szybko trafiają na dziesiątki aplikacji obiecujących odpowiedź na jedno pytanie: Czy dziś zobaczę zorzę polarną?
Problem w tym, że żadna aplikacja nie potrafi dać takiej odpowiedzi ze stuprocentową pewnością. Do skutecznego polowania na zorzę trzeba połączyć kilka rodzajów informacji: lokalną pogodę, zachmurzenie, dane o wietrze słonecznym, Bz, Bt, Kp oraz aktualne położenie owalu zorzowego.
Dlatego podczas naszych wypraw Zorze i Wieloryby nie korzystamy z jednej aplikacji. Używamy kilku źródeł jednocześnie. Każde z nich służy do czegoś innego.
1. Yr – najważniejsza aplikacja pogodowa w Norwegii
Jeżeli mielibyśmy wybrać jedną aplikację, którą warto mieć podczas podróży po północnej Norwegii, byłby to Yr.
Ta aplikacja (lub strona www.yr.no) sjest najlepsza do krótkoterminowej prognozy lokalnej pogody. A podczas polowania na Aurora Borealis pogoda jest kluczowa, gdyż brak zachmurzenia jest podstawowym warunkiem skutecznego polowania na zorzę polarną.
Jak w praktyce korzystać z yr?
Dobrze byłoby posiadać podstawową wiedzę o metodologi i wiedzieć czym charakteryzują się niże, wyże oraz fronty. To pozwoli nam ocenić stabilność prognozy oraz co się będzie zmieniać. Bo na przykład: wyże są bardziej stabilne i przewidywalne niż dynamiczne niże, wiatr w zimie od południa najczęściej przynosi zimne powietrze, ale też większą przejrzystość powietrza, a nadchodzący front przyniesie więcej lub mniej chmur. Ale taka wiedza przydatna jest przede wszystkim dla przewodników, którzy planują kilkudniowe wyprawy i chcą zaplanować ich program.
Jeśli nie posiadasz takiej wiedzy – sprawdź po prostu zachmurzenie w Twojej okolicy. Jeśli widzisz czyste niebo – to zaplanuj polowanie na zorze. Jeśli pojawiają się chmury – spróbuj ocenić jak są gęste i czy pojawiają się przejaśnienia. Jeśli tak – to też warto wybrać się na zorze – wystarczy bowiem chwilą czystszego nieba i możesz ujrzeć prawdziwy spektakl zorzowy. Możesz też używając yr spróbować wybrać najlepszą lokalizację, bo musisz wiedzieć, że wysokie góry oraz fiordy potrafią zmieniać pogodę bardzo lokalnie i w jeden fiord może być kompletnie zachmurzony, a drugi – ze względu na góry, inne ukształtowanie może mieć czystsze niebo.
Yr ma również własną sekcję prognozy zorzy. Pokazuje możliwości obserwacji do trzech dni naprzód, a krótkoterminowy aurora nowcast daje prognozę na około 30–90 minut. W aplikacji można również włączyć powiadomienia o zwiększonej aktywności dla wybranej lokalizacji.
Do czego używamy Yr?
Przede wszystkim do: zachmurzenia, temperatury, wiatru, opadów oraz lokalnej prognozy zorzy.
Podczas naszych wypraw szczególnie interesuje nas to, co dzieje się nad Spildrą i Kvænangen, a nie ogólna prognoza dla całego Tromsø. W Arktyce kilkadziesiąt kilometrów może oznaczać zupełnie inną pogodę.
Największa zaleta Yr
Dla zwykłego turysty jest bardzo proste. Nie trzeba znać Bz czy Bt. Można szybko sprawdzić: czy niebo ma się przejaśnić i czy aplikacja pokazuje aktywność zorzy.
2. NOAA Space Weather Prediction Center – dane profesjonalne
Jeżeli chcemy naprawdę zrozumieć, co dzieje się ze zorzami, warto korzystać z danych NOAA Space Weather Prediction Center. To jedno z podstawowych profesjonalnych źródeł danych o pogodzie kosmicznej.
Najbardziej użytecznym narzędziem dla łowcy zorzy jest Aurora 30-Minute Forecast. Pokazuje ono przewidywane położenie i intensywność owalu zorzowego w krótkiej perspektywie.
Taki nowcast jest znacznie bardziej praktyczny wieczorem niż odległa prognoza Kp na kilka dni.
NOAA jest dla nas szczególnie przydatna wtedy, kiedy chcemy odpowiedzieć na pytanie: co dzieje się teraz i co może wydarzyć się za kilkadziesiąt minut?
- SpaceWeatherLive – najlepsze miejsce do Bz, Bt i solar wind
Dla osób, które chcą wejść poziom głębiej, jednym z najlepszych serwisów jest SpaceWeatherLive.
W jednym miejscu można obserwować między innymi:
Kp index, prędkość wiatru słonecznego, jego gęstość, Bt, Bz, auroral oval i Hemispheric Power.
To właśnie tutaj warto zaglądać, kiedy chcemy ocenić nie tylko „czy aplikacja pokazuje zorzę”, ale dlaczego aktywność rośnie lub maleje.
Co sprawdzamy w SpaceWeatherLive?
Najpierw patrzymy na:
Bz.
Jeżeli jest ujemny i utrzymuje się taki przez dłuższy czas, sytuacja staje się ciekawsza.
Potem:
Bt, prędkość wiatru słonecznego i gęstość.
Na końcu patrzymy na aktualny owal zorzowy i Kp.
Serwis pokazuje również czas, jaki według aktualnej prędkości potrzebuje wiatr słoneczny na dotarcie od punktu pomiarowego przed Ziemią do naszej planety.
Dla kogo?
Dla osób, które chcą uczyć się prognozowania zorzy, a nie tylko dostać prosty komunikat „go” lub „wait”.
- NorwayLights – prosta aplikacja dla osób przyjeżdżających do Norwegii
NorwayLights to rozwiązanie przygotowane właśnie z myślą o osobach szukających zorzy w Norwegii.
Visit Norway opisuje je jako stronę i aplikację z prognozą Northern Lights oraz informacjami dla najważniejszych norweskich miejsc związanych z obserwacją zorzy.
Pokazuje prognozę na trzy dni, a dla aktualnego dnia także informacje godzinowe.
Jedną z ciekawszych funkcji jest prosta rekomendacja:
go, try lub wait.
Jest ona tworzona na podstawie danych o pogodzie oraz aktywności wiatru słonecznego.
Dla kogo?
Dla osób, które nie chcą analizować wykresów NOAA i parametrów IMF.
Jeśli ktoś przylatuje do Tromsø na kilka dni i chce szybko sprawdzić, czy wieczorem warto ruszyć na aurora hunting, NorwayLights może być bardzo wygodne.
- Windy – nie do zorzy, ale bardzo ważne do chmur
Windy nie jest przede wszystkim aplikacją do prognozowania zorzy.
I właśnie dlatego bywa tak przydatna.
Jej ogromnym atutem są mapy pogodowe.
Podczas polowania na zorzę interesują nas przede wszystkim chmury.
Nie tylko całkowite zachmurzenie, ale również:
- chmury niskie,
- chmury średnie,
- chmury wysokie,
- kierunek ich przemieszczania.
Czasami nad Spildrą jest pochmurno, ale widzimy, że za godzinę od zachodu nadchodzi duża dziura w chmurach.
To może być ważniejsze niż kolejny wykres Kp.
Dlatego aplikacje pogodowe takie jak Windy traktujemy jako uzupełnienie danych o aktywności zorzy, a nie konkurencję dla nich.
Dlaczego warto korzystać z kilku źródeł?
Najczęstszy błąd wygląda tak:
ktoś otwiera aplikację,
widzi:
Kp 5 – great aurora!
i zakłada, że za godzinę zobaczy spektakularną zorzę.
Tymczasem na zewnątrz jest całkowite zachmurzenie.
Albo odwrotnie.
Aplikacja pokazuje niską aktywność.
Kp wynosi 1.
Turysta zostaje w hotelu.
A nad Kvænangen świeci piękna zorza.
Dlatego podczas naszych wypraw staramy się odpowiadać na dwa osobne pytania:
Czy zorza jest aktywna?
oraz
Czy będziemy mogli ją zobaczyć?
Pierwsze pytanie dotyczy pogody kosmicznej.
Drugie – pogody nad nami.
Nasz praktyczny zestaw do polowania na zorzę
Podczas wieczornego aurora hunting można zastosować bardzo prostą kolejność.
Najpierw Yr lub Windy
Sprawdzamy:
czy będą chmury i kiedy pojawią się przejaśnienia.
Jeżeli cały wieczór ma być szczelnie zachmurzony, świetne parametry słoneczne niewiele nam pomogą.
Później SpaceWeatherLive
Patrzymy na:
Bz, Bt, solar wind speed i density.
To daje lepsze pojęcie o aktualnym potencjale niż sam Kp.
Potem Aurora Oval
Sprawdzamy, czy aktywny owal znajduje się nad północną Norwegią.
W Tromsø i Kvænangen bardzo często jesteśmy już w naturalnej strefie zorzy.
Na końcu Kp
Kp jest przydatny, ale nie powinien być pierwszym parametrem, na który patrzymy w północnej Norwegii.
Jaką aplikację polecić początkującemu?
Jeśli ktoś pierwszy raz przyjeżdża do Tromsø i nie chce studiować pogody kosmicznej:
Yr + NorwayLights.
To wystarczy, żeby mieć dobrą podstawę.
Yr odpowie przede wszystkim na pytanie o pogodę.
NorwayLights da łatwą do zrozumienia ocenę sytuacji zorzowej. Visit Norway podaje, że aplikacja łączy prognozę pogody z aktywnością wiatru słonecznego.
Jaki zestaw dla bardziej zaawansowanych?
Jeżeli chcesz naprawdę świadomie polować na zorzę:
Yr + Windy + SpaceWeatherLive + NOAA.
Wtedy mamy praktycznie cały obraz:
pogodę lokalną,
ruch chmur,
dane wiatru słonecznego,
Bz i Bt,
oraz aktualny owal zorzowy.
Czy aplikacja może powiedzieć dokładnie, kiedy zacznie się zorza?
Nie.
Jeżeli jakaś aplikacja pokazuje:
„Aurora starts at 22:35”
nie należy traktować tego jak prognozy odjazdu pociągu.
Zorza jest dynamicznym zjawiskiem.
Dane z wiatru słonecznego dają nam bardzo użyteczną informację w krótkim terminie, ale zachowanie magnetosfery i samej zorzy pozostaje zmienne.
Dlatego najbardziej wartościowe są nowcasty, a nie próby wskazania dokładnej godziny kilka dni wcześniej.
Yr podaje, że jego aurora nowcast dotyczy około 30–90 minut naprzód.
Nie wierz bezkrytycznie w procent „Aurora probability”
Wiele aplikacji pokazuje liczby typu:
12%, 48%, 87%.
Problem polega na tym, że takie wartości mogą oznaczać różne rzeczy w różnych aplikacjach.
Nie należy ich interpretować automatycznie jako:
„mam 87% szans, że zobaczę zorzę”.
Warto sprawdzić, jak dana aplikacja definiuje ten wskaźnik.
Podczas naszych wypraw bardziej interesuje nas to, co dzieje się rzeczywiście na niebie i w danych, niż jedna atrakcyjnie wyglądająca liczba.
Dlaczego północna Norwegia jest specyficzna?
W Polsce, Niemczech czy południowej Norwegii wysoki Kp może być kluczowy, ponieważ owal zorzowy musi rozszerzyć się dużo dalej na południe.
W Tromsø i Kvænangen sytuacja jest inna.
Znajdujemy się w jednym z najlepszych rejonów świata względem typowego położenia owalu zorzowego.
Dlatego niski Kp nie oznacza, że nie będzie zorzy.
To bardzo ważne.
Visit Norway wymienia Tromsø i wiele innych obszarów północnej Norwegii jako główne kierunki obserwacji Aurora Borealis.
Spildra – mamy przewagę, której nie pokaże żadna aplikacja
Aplikacje są bardzo pomocne.
Ale na końcu liczy się jeszcze jedna rzecz:
gdzie jesteśmy.
Podczas wypraw Zorze i Wieloryby naszą bazą jest niewielka wyspa Spildra w Kvænangen.
Jest tam bardzo mało sztucznego światła.
Mamy wysokie góry, otwarte morze i szerokie panoramy fiordu.
Nie musimy każdego wieczoru jechać kilka godzin poza Tromsø, aby uciec od miejskiej łuny.
Czasami wystarczy wyjść z jachtu.
Jeśli aplikacje pokazują nagłe przejaśnienie i poprawę warunków – możemy reagować niemal natychmiast.
To przewaga, której żaden wskaźnik Kp nie zastąpi.
Aplikacja nie zastąpi patrzenia w niebo
To prawdopodobnie najważniejsza rada.
Możemy mieć otwarte jednocześnie:
Yr,
NOAA,
SpaceWeatherLive,
NorwayLights
i trzy inne aplikacje.
Ale jeśli jesteśmy w Kvænangen i mamy czyste niebo, warto po prostu wyjść na zewnątrz.
Zorza może pojawić się szybko.
Może nagle nabrać intensywności.
Może trwać kilka minut albo kilka godzin.
Może wyglądać dużo lepiej niż sugerowała aplikacja.
Dlatego podczas naszych wypraw korzystamy z technologii, ale nie pozwalamy, żeby zastąpiła najprostsze narzędzie:
własne oczy.
FAQ – aplikacje do zorzy w Norwegii
Jaka jest najlepsza aplikacja do zorzy w Norwegii?
Nie ma jednej najlepszej. Dla większości osób bardzo dobrym zestawem jest Yr do pogody i zachmurzenia oraz NorwayLights do prostej prognozy zorzy. Bardziej zaawansowani użytkownicy powinni dodać NOAA i SpaceWeatherLive.
Czy Yr pokazuje prognozę zorzy?
Tak. Yr oferuje prognozę Aurora Borealis do trzech dni oraz krótkoterminowy nowcast około 30–90 minut naprzód. Można również włączyć powiadomienia o aktywności.
Czy NorwayLights jest dobrą aplikacją?
Tak, szczególnie dla turystów podróżujących po Norwegii. Pokazuje prognozę do trzech dni i rekomendacje typu go, try, wait, wykorzystując pogodę i aktywność słoneczną.
Gdzie sprawdzić Bz i Bt?
Bardzo wygodnym serwisem jest SpaceWeatherLive, który pokazuje w czasie rzeczywistym Bz, Bt, prędkość i gęstość wiatru słonecznego oraz owal zorzowy.
Gdzie sprawdzić aktualny owal zorzowy?
Jednym z najlepszych źródeł jest NOAA Space Weather Prediction Center i jego krótkoterminowa prognoza owalu zorzowego.
Czy Kp w aplikacji wystarcza?
Nie. W Tromsø i Kvænangen Kp powinien być tylko jednym z kilku parametrów. Równie ważne, a często ważniejsze, są zachmurzenie, aktualny owal, Bz i inne parametry wiatru słonecznego.
Czy warto używać kilku aplikacji?
Tak. Jedna może być świetna do pogody, a druga do pogody kosmicznej. Łączenie danych daje znacznie lepszy obraz niż poleganie na jednym procencie „aurora probability”.