DANSKØYA
Kraina niedźwiedzi i ptaków
Wyspa Danskøya na Svalbardzie: Królestwo niedźwiedzi i historyczna Virgohamna
Kluczowe informacje o wyspie Danskøya:
Położenie: Niezamieszkana wyspa w północno-zachodniej części archipelagu Svalbard.
Fauna: Jedno z najlepszych miejsc na Spitsbergenie do całorocznej obserwacji niedźwiedzi polarnych. Bogactwo ptaków morskich, morsów i wielorybów.
Historia (Virgohamna): Miejsce startu słynnych, nieudanych wypraw balonowych na Biegun Północny (Andrée i Wellman) oraz pozostałości holenderskiej stacji wielorybniczej.
Ochrona: Teren Virgohamna jest ściśle chroniony – wejście wymaga pisemnego pozwolenia Gubernatora Svalbardu.
Rezerwaty: Okoliczne wysepki (Moseøya i Skorpa) to ścisłe rezerwaty ptasie z zakazem zbliżania się w okresie letnim.
Virgohamna: Skromne relikty i wielkie marzenia o Biegunie
Na pierwszy rzut oka krajobraz północnej części wyspy Danskøya, a w szczególności zatoki Virgohamna, może wydawać się szary i surowy. Jednak dla historyków i pasjonatów eksploracji Arktyki jest to miejsce absolutnie kultowe.
Znajdują się tu pozostałości dawnej holenderskiej stacji wielorybniczej, w tym resztki pieców do wytapiania tłuszczu. To jednak nie wielorybnicy przynieśli zatoce największą sławę. Na przełomie XIX i XX wieku Virgohamna stała się bazą wypadową dla pionierskich prób zdobycia Bieguna Północnego drogą powietrzną. To stąd Salomon August Andrée oraz Walter Wellman podejmowali swoje słynne, lecz niestety nieudane i tragiczne próby lotu balonem. Sama nazwa zatoki wywodzi się od statku parowego Virgo, który transportował sprzęt ekspedycji Andrée’go.
Dziś cały ten historyczny teren objęty jest ścisłą ochroną. Wszędzie rozsiane są delikatne artefakty z tamtych lat: fragmenty zrujnowanych hangarów, pozostałości gazowni, zardzewiałe druty, gwoździe i stare deski. Ze względu na ogromną wartość historyczną, by zwiedzić Virgohamnę, wymagane jest uzyskanie specjalnego, pisemnego pozwolenia od Gubernatora Svalbardu (Sysselmesteren).
Światowa stolica niedźwiedzi polarnych
Dla miłośników dzikiej fauny Danskøya to przede wszystkim terytorium niedźwiedzi polarnych. Szacuje się, że na całym Svalbardzie żyje około 3 tysięcy tych drapieżników, jednak to właśnie w północno-zachodnim rejonie widywane są one najczęściej i przez cały rok.
Ich obecność jest ściśle związana z dostępnością pożywienia – polują tu na foki, zjadają padlinę i plądrują ptasie gniazda. Wiosną, gdy lód wciąż skuwa wody, niedźwiedzie polują najintensywniej. Z kolei latem często wędrują po małych wysepkach w poszukiwaniu ptasich jaj lub trzymają się czół okolicznych lodowców, gdzie najłatwiej o foki. Doskonałym przykładem „niedźwiedziej popularności” tego miejsca był rok 2017, kiedy to morze wyrzuciło na brzeg Danskøya truchło wieloryba. Wywołało to prawdziwe zbiegowisko drapieżników, zapewniając turystom na jachtach niesamowite okazje do bezpiecznych obserwacji.
Ptasie rezerwaty, lisy polarne i arktyczne wody
Ekosystem rejonu Danskøya – ciągnący się od Magdalenefjorden aż po Hamiltonbukta – tętni życiem. Strome klify wyspy są domem dla ogromnej liczby ptaków. Naukowcy doliczyli się tu aż 16 kolonii fulmarów północnych oraz kilkunastu kolonii alczyków, nurzyków polarnych, nurników i mew bladych. Tuż obok Danskøya leżą dwie unikatowe wysepki: Moseøya oraz Skorpa, które w całości przekształcono w ścisłe ptasie rezerwaty przyrody. W trosce o lęgi, od 15 maja do 15 sierpnia obowiązuje tam surowy zakaz zbliżania się do brzegów na odległość mniejszą niż 300 metrów.
Pod klifami pełnymi ptaków często można wypatrzyć przemykające lisy polarne. Wody opływające wyspę są równie bogate – zamieszkują je foki (fokowąsy brodate, nerpy obrączkowane, lodofoki), a także potężne morsy i wieloryby, z których najczęściej widywane są płetwale karłowate i stada białuch.
Ciekawostką dla przyrodników są także liczne jeziora na Danskøya i sąsiedniej Amsterdamøya. Występuje w nich słodkowodna ryba – golec zwyczajny (Arctic char), a także jego anadromiczne odmiany migrujące między morzem a słodką wodą. Na jednej z plaż Amsterdamøya znajduje się również stała, imponująca kolonia wylegujących się morsów.
Często Zadawane Pytania (FAQ) – Wyspa Danskøya
Dlaczego zatoka Virgohamna jest pod ścisłą ochroną?
Virgohamna to bezcenny zabytek kultury polarnej. Znajdują się tam pozostałości XVII-wiecznej stacji wielorybniczej oraz kruche artefakty z przełomu XIX i XX w. – resztki hangarów i sprzętu z historycznych ekspedycji balonowych (m.in. S.A. Andrée’go). Poruszanie się po tym terenie wymaga pisemnego pozwolenia Gubernatora.
Kiedy i gdzie najlepiej obserwować niedźwiedzie polarne na Danskøya?
Niedźwiedzie przebywają tu przez cały rok. Wiosną łatwo spotkać je na lodzie, gdy polują na foki. Latem wędrują wzdłuż wybrzeży i małych wysepek w poszukiwaniu ptasich jaj, często trzymając się też akwenów w pobliżu czół lodowców.
Dlaczego nie można podpływać do wysp Moseøya i Skorpa?
Wyspy te to ścisłe rezerwaty przyrody chroniące kluczowe kolonie lęgowe ptaków morskich. Aby nie płoszyć ptaków w najważniejszym dla nich okresie, od 15 maja do 15 sierpnia obowiązuje strefa ochronna wynosząca 300 metrów.
Jakie morskie ssaki można zobaczyć wokół wyspy?
Wody wokół Danskøya i sąsiedniej Amsterdamøya obfitują w faunę. Można tu spotkać morsy (mają tu swoje stałe kolonie na plażach), kilka gatunków fok (brodate, obrączkowane, lodofoki) oraz wieloryby – najczęściej płetwale karłowate i białuchy arktyczne.
